ธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าว

พุทธศักราช 2513 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรบ้านป่าแป๋ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลการคมนาคม เมื่อราษฎรปลูกข้าวได้ผล มีผู้ไปรับซื้อและกดราคาเนื่องจากเดินทางออกมาขายเองได้ลำบาก จึงต้องจำยอม พ่อค้าคนกลางมีวิธีการรับซื้อและจำนำข้าวจนชาวนาไม่มีข้าวเหลือเลี้ยงครอบครัว เมื่อทรงทราบปัญหาของชาวนาในพื้นที่ ซึ่งประกอบอาชีพทำนาแต่ไม่มีข้าวกิน จึงพระราชทานพระราชทรัพย์ 20,000 บาท จัดตั้งธนาคารข้าว มีพระราชดำริกำหนดแนวทางของธนาคารว่า ผู้ยืมข้าวต้องส่งคืนเมื่อเก็บเกี่ยวได้ในฤดูต่อไป และให้รวมตัวดูแลช่วยเหลือกันและกัน
ธนาคารข้าว จัดตั้งขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาชาวนาผู้ปลูกข้าวแต่ไม่มีข้าวกิน หรือไม่มีพันธุ์ข้าวเปลือกสำหรับเพาะปลูก ถูกเอารัดเอาเปรียบเมื่อนำข้าวไปสีที่โรงสีเอกชน กรมการพัฒนาชุมชนจึงจัดให้ชาวนามีศูนย์กลางรวมข้าวของหมู่บ้าน ให้บริการข้าวเปลือกแก่สมาชิกในหลายลักษณะ เช่น ให้เปล่า ให้โดยแลกแรงงาน ให้ยืม และให้กู้ โดยนำมาคืนพร้อมดอกเบี้ยเมื่อปลูกข้าวได้ โครงการนี้อยู่ในความดูแลของกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย และกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สำหรับพื้นที่ติดชายแดน
นายวิลาศ บุญโต ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชนอุบลราชธานี เล็งเห็นความสำคัญของโครงการนี้ จึงได้จัดตั้ง “ธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าว” ขึ้นภายในศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชนอุบลราชธานี มีการเก็บพันธุ์ข้าวหลายสายพันธุ์ โดยเฉพาะพันธุ์พื้นบ้าน ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนและแบ่งปันจากพี่น้องเกษตรกรเครือข่าย “โคก หนอง นา” และเก็บรักษาอย่างดีไว้ใน “เล้าข้าว” แบบอีสาน
ติดตามการทำ “เล้าข้าว” วิถีอีสาน ได้ในตอนต่อไป
(Visited 1 times, 1 visits today)